سنة هشتم هجري

پيامبر (ص) سرگرم تبليغات دين و رتق و  فتق امور سياسي و سر و سامان دادن ناهمواريهاي سنة ماضي بود كه به حضرت خبر قتل سفيرش به نام حارث بن عمير را دادند، اين مرد حامل نامة پيامبر براي امير غسانيان فرمانرواي شام بود، او وقتي وارد كشور شام گرديد، مامورين يكي از ايلات شام او را دستگير و به نزد حاكم آن ايالت به نام شرحبيل بن عمرو آورد، پس از مبادلة كلمات، حاكم دستور قتل وي را صادر كرد اين عمل فجيح پيامبر را ناراحت كرد، پس براي امير غسانيان (حارث بن ابي شمير) نمايندة امپراتور روم در شامات، نامه نوشت، ضمن گله گذاري تقاضاي قصاص از حاكم متجاسر را نمود، حارث در جواب نوشت، من در داخل كشورم هرچه بخواهم انجام مي‌دهم، تو را نرسد كه در مملكت من مداخله نمايي، پيامبر اكرم براي خودخواهي سفير خود و تنبيه حارث، تصميم گرفت به كشورش حمله برد لذا سه هزار مرد جنگي را تحت فرماندهي جعفر بن ابي‌طالب بسيج نمود و روانه شامات كرد، و به لشكر فرمود در صورت پيش آمد سوء براي جعفر، فرماندهي به زيد بن حارثه محول شود، اگر زيد شهيد شد، عبدالله بن رواحه عهده دار فرماندهي شود، اگر عبدالله هم شهيد گرديد، افسرا بين خود اميني انتخاب كنند، آنگاه تا ثنيه‌الوداع لشكر را بدرقه نمود، سپس براي انها دعا كرد و وداعشان نمود، اين لشكر حركت كرد تا با راضي موته نزديك فلسطين فرود آمد، حارث با اينكه لشكري حدود پانزده  هزار زير سلاح داشت مع ذالك از سپاه اسلام ترسيد و از امپراتور روم كمك خواست، هراكليوس يكصد هزار نيرو به كمك او فرستاد، دو لشكر در برار هم صف كشيدند، با اينكه لشكر كفر چهل برابر سپاه اسلام و از لحاظ تجهيزات برتري كامل داشتند، مع‌الوصف سربازان دلاور اسلام با آنان درگير شده، و به درياي لشكر هجوم بردند، و خود جعفر پيشاپيش همه، علم به دست، بدون واهمه، خود را به قلب دشمن زد، از چپ و راست خصم را به خاك مي‌افكند، عدو كدست راستش را قطع كرد وي با دست چپ به مبارزه  ادامه داد، دست چپش را هم جدا كردند، او باز لشكر را فرماندهي مي‌كرد، يك وقت طرفين مشاهده كردند، پيكر بي‌دست جعفر روي نيزه‌ها بلند گرديده، سيره نويسان گفتند كه پيامبر عظيم‌الشأن در اين وقت به اطرافيان خود، در مدينه فرمود بازوان پسر عمم جعفر را دشمن از بدن جدا نمود و خدا عوض دو دست، دو بال به او مرحمت فرمود، كه در بهشت در حال پرواز است. باري مسلمين از قتل فرمانده خود نهراسيده بلكه با اطمينان خاطر تحت فرماندهي زيدبن حارثه به نبرد نابرابر ادامه دادن، تا فرمانده تازه هم شهيد گرديد، پس از زيد، علم فرماندهي اسلام را عبدالله بن رواحه بدست گرفت و به دشمن هجوم برد عده اي را از پا درآورد، تا شهيد گرديد، بعد از شهادت عبداله، سپاه اسلام، خالد بن وليد را كه مردي دلير و بي‌باك و كاردان بود به فرماندهي برگزيد، خالد در مقام فرماندهي، تاكتيكي به كار برد، كه در تضعيف روحيه دشمن موثر افتاد، وي شب هنگام دستور داد تا گردانها جاي خود را با هم عوض كنند، يعني يمين بايسار و خلف با امام تعويض مكان كنند، صبح هنگام مصاف، سربازان روبه‌رو كه با سربازان روزهاي قبل فرق دارند، با خود گفتند براي مسلمين نيروي كمكي آمدند، لذا خوفي به ايشان دست داد خالد با اين كيفيت وارد معركه گرديد آن روز تا تاريكي شب دو طرف جنگيدند خالد شخصاً فرمانده سپاه دشمن را بكشت، نوشته‌اند، وي در موته از شدت ضربات 9 قبضة شمشير را كج و معوج نمود، سياهي شب همه جا را فرا گرفت، دو لشكر از ميدان نبرد خارج شدند، خالد پس از مشاوره با سران سپاه،  تصميم گرفت با باقيمانده سپاه كه تقريباً 1500 نفر بودن در همان تاريكي شب عقب‌نشيني كنند چون ديد مقاومت سودي ندارد زيرات به علت كثرت نفرات دشمن راه به جايي نخواهد برد بلكه خود و نيروي تحت فرمانش همگي كشته خواهند شد لذا با افراد خود شبانه از صحنة نبرد دور شد و راه مدينه را پيش گرفت هنگام طلوع فجر وقتي سپاه روم از آسايشگاه خود برخاست، ديد از لشكر اسلام خبري نيست خوشحال شد از اينكه جنگ خود به خود خاتمه يافت، چون آنها هم به علت ضربات سهمگين و تلفات سنگين كه از جيبش اسلام متحمل گشته بودند، از ادامه نبرد قلباً ناراضي و خائف بودند و مي‌دانستند اگر جنگ ادانه پيدا كند باز متحمل تلفات زياد خواهند شد و اين براي ارتشي با آن حجم[1] زياد، ذلت‌بار خواهد بود كه در مقابل سه هزار نيرو بيست هزار  يا 15 هزار كشته بدهد، گرچه همة نيروي مخالف را هم از بين ببرد، ولي خود ده برابر آنها كشته و زخمي داده، لذا روميان وقتي ديدند سربازان اسلام از ميدان جهاد دور شدند، در مقام تعقيب برنيامدند، نتيجتاً جنگ موته خاتمه يافت در حاليكه از مسلمين 1500 تا دوهزار و از كفار 8 تا10 هزار به هلاكت رسيده بودند كه به همين تعداد هم، روميان زخمي برجاي گذاشتند، كارشناسان مي‌‌‌گويند: مسلمين در اين جنگ گرچه موفقيتي كسب نكرده و مورد طعن، هم كيشان واقع گشته‌، حتي خانواده خودشان در مقام نكوهش آنان برآمدند، اما يك برگ زرين در تاريخ براي خود ثبت كردند و آن مقابله سه هزار سرباز با 120 هزار نيرو كه در هيچ جاي عالم از گذشته و حال سابقه ندارد، اين شهامت و جسارت، پرستيژ مسلمين را بالا برده و رعبي از آنها در دل مخالفين افكند. سال هشتم هجري سال پرماجرائي براي پيامبر بود، زيرا علاوه از زيرسازي بناي حكومت اسلامي و تبليغ و اشاعه احكام دين، جنگهاي متعددي را نيز در برداشت، چنانكه مسلمانهاي باقيمانده از جنگ موته، هنوز همة افراد خانواده خود را كاملاً نديده بودند كه مأمور جنگ ذات‌‌‌ السلاسل شدند. توضيح عربي[2] از باديه نزد رسول اكرم آمد، گفت عده‌‌اي از اتفراد يا بس و رمل متحد شدند و مي خواهند شبانه به مدينه حمله كنند حضرت مردم را به مسجد دعوت جريانرا به آنها گوشزد كرد، پس عده‌‌اي را تحت فرماندهي ابوبكر بسيج روانه سرزمين مذكور نمود، سپاه رفت به سرزمين بني‌‌سليم فرود آمد، زميني ديد مملو از شجر و مدر دشمنان در وادي مستقر درگيري توأم با خطر

مع ذالك جنود اسلام وارد كارزار شد ولي در برابر عكس‌العمل خصم تاب نياورد و با دادن تعدادي كشته فرار كرد ابوبكر به حالت انفعال نزد پيامبر بازگشت حضرت فرماندهي را به عمر واگذار نمود او به منطقه آمد دشمن در اين موقع پشت سنگها و درختان كمين كرده بود وقتي عمر نزديك شد ناگهان از مخفيگاه خارج گشت و به سپاه اسلام حمله كرد عمر وضع را چنين ديد فرار كرد پيامبر(ص) وقتي خبر فرار عمر را شنيد ناراحت شد عمروعاص حضور داشت عرض كرد يا رسول‌الله جنگ خدعه مي‌طلبد مرا مأمور كن اميد است با نيرنگ پيروز گردم پيامبر(ص) حكم فرماندهي را به او واگذارد او هم رفت و با بجاي گذاشتن عده‌اي كشته برگشت رسول خدا چند روزي درنگ كرد تا اينكه مقام فرماندهي سپاه را به علي(ع) تفويض فرمود و در حقش گفت او افسريست پياپي حمله مي‌كند و هرگز فرار نمي‌كند و دعايش نمود و پيروزي او را از خدا طلب كرد و هر سه فرمانده شكست خورده را مأمور ركابش نمود و تا مقداري راه مشايعتش فرمود علي(ع) به خاطر رمز نظامي راه سنگلاخ را مي‌پيمود روزها تمرين مي‌كرد شب‌ها راه مي‌رفت وقتي به محل تلاقي دشمن نزديك شد دستور داد لشكر حركات و علامات خود را مخفي نگهدارند، بعد فرمان توقف داد، مقدمه لشكر را در ناحيه‌اي به حال اماده باش نگهداشت، عمروعاص تاكتيك علي(ع) را ديد يقين كرد كه وي پيروز خواهد شد لذا از روي حسد دست به اخلال زد پس نزد ابوبكر و عمر رفت آن دو را از درندگان بيابان تخويف داد بعد به لشكريان گفت مصلحت اين است كه شما بالاي تپه‌هاي وادي قرار گيريد عمر و ابوبكر به تحريك عمروعاص از خوف وحوش با علي صحبت كردند حضرت به شايعات اعتنا نكرد عمر گفت يا علي ما نبايد خودمان را در معرض هلاكت قرار دهيم ما را در بالاي تپه‌ها جاي ده سپاه متوجه توطئه شد پس به حالت اعتراض به عمر گفتند سفارش پيامبر اين است كه ما از فرمان علي(ع) سر نتابيم، چگونه حرف تو را گوش كنيم، پس همگي به فرمان علي (ع) در مكان خود ماندند تا طلوع فجر هنگام صبح فرمان حمله صادر و با حمله غافلگيرانه سپاه اسلام، دشمن تار و مار گرديد، در اين زمان سورة والعاديات بر پيغمبر نازل گرديد: بسم الله الرحمن الرحيم والعاديات ضبحاً فالموريات قدحاً فالمغيرات صبحاً فاثرن به نقعاص فوسطن به جمعاً….[3]

بنام خداي رحمن رحيم: قسم به اسباني كه سواران اسلام در جهاد با كفار آنقدر به كار گرفتند تا نفسشان به شماره افتاد؛ از شدت تاختن، گرد و غبار بر انگيختند؛ دشمن را تماماً به محاصره گرفتند… رسول خدا در مدينه بشارت فتح را به اطرافيان داد، هنگام مراجعت سپاه پيروز، پامبر(ص)، استقبال شاياني از علي و همراهان بعمل آورد، و به علي فرمود همانا خدا و رسولش از تو راضيند، علي جان اگر خوف اين نبود كه امت در حق تو بگويند، چيزي را كه نصاري در حق مسيح مي‌‌‌‌‌‌ گويند، مي‌‌‌گفتم دربارة تو مطلبي را كه از كنار قومي عبور نكني مگر خاك زير پايت را به عنوان تربت بر‌‌‌‌ دارند. جنگ ذات‌‌‌ السلاسل بالاخره با پيروزي كامل مسلمين پايان پذيرفت. از حوادث قابل توجهه بلكه بسيار مهم سال هشتم هجري فتح مكه، پيروزي كامل مسلمين بر مشركين، فروپاشي حزب بت‌‌‌ پرستان، نابودي بت و بتگرائي در عربستان، جايگزين شدن كلمه توحيد به جاي آن، روي آوردن قبايل و احزاب به دين مبين اسلام بوده، وعده‌ اي كه خداوند هنگام هجرت يا بعد آن به رسول گرامي خويش داده و فرموده بود: لتدخلن المسجد‌الحرام ان شاء الله امنين الخ اي رسول حتماً به مسجد‌ الحرام و مكه به خواست خداوند خواهي داخل شد با امنيت و سلامت[4]محقق گرديد.

داستان فتح مكه  

اطراف مكه دو قبيله به نامهاي خزاعه، كنانه، زندگي مي‌‌‌‌‌‌ كردند، اولي با اسلام پيمان سياسي و اقتصادي داشت، دومي با قريش، يكي از مردان كنانه روزي، در اجتماعي، چند بيت در هجو رسول خدا انشاد كرد، فردي خزاعي كه در آن جمع حضور داشت، به وي اعتراض كرد، شاعر رذل با بي‌‌‌اعتنائي به كار خود ادامه داد، خزاعي كه سخت غضبناك شده بود، بي‌محابا جلو رفت، ضربة محكمي به صورت شاعر بي‌ادب نواخت، مضروب از قبيله خود استوداد كرد، اما قبيله او، به دو علت جرئت عكس‌العمل در خود نديد: 1ـ كثرت جمعيت طايفه خزاعه 2ـ هم‌پيماني خزاعه با مسلمين، از طرفي خوي جاهلي و تعصب قومي او، مانع بود تا مسئلهرا با صلح و  صفا، خاتمه دهد، لذا رئيس قبيله شاعر مضروب، جريان را باقريش در ميان گذاشت و تقاضاي كمك نمود قريش مغرور هم علاوه از كمك مالي و تسليحاتي عده‌اي از دشمنان شماره يك پيامبر از قبيل عكرمه بن ابي جهل، صفوان بن اميه، مكرز بن حفض و ديگر اراذل و اوباش را مخفيانه به كمك كنّانه فرستاد پس قبيلة كنّانه با همكاري قريش در يك حمله غافلگيرانه عليه طايفة خزاعه عده‌اي از آنها را كشته و تعدادي را هم مجروح ساختند، ابوسفيان سركردة مخالفين اسلام از پيش‌آمد به وحشت افتاد، زيرا به فراست دريافت كه جنايتي چنين ناجوانمردانه، ممكن نيست با عكس‌العمل رهبر اسلام كه با خزاعه هم پيمانست روبرو نگردد، لذا با احساس خطر شديد، راه مدينه را پيش گرفت، تا بلكه با ملاقات پيامبر(ص)، مشكل را حل و صلح حديبيه را تمديد كند، وي در بين راه به بديل بن و رقاء، رئيس خزاعه برخورد كه با چند نفر از مدينه مي‌آمد، ابوسفيان احتمال داد آنها براي گزارش حال، به مدينه رفته باشند لذا علت سفر را از بديل جويا شد، او از گفتن حقيقت طفره رفت، اما ابوسفيان وقتي به مدينه آمد دريافت كه پيامبر از جريان قبيله خزاعه كاملاً باخبر است، چون وقتي به منزل دختر‌ش ام جبيبه كه در اين وقت زوجة رسول خدا بود، وارد شد، با بي‌اعتنائي روبرو گرديد، به ابوبكر وارد گرديد، تحقيرش نمود، خلاصه به منزل هر آشنائي رفت، برخورد سرد مشاهده كرد، لذا با دست خالي به مكه بازگشت، از آن طرف پيامبر(ص) وقتي ديد مشركين مكه مواد صلح‌نامة حديبيه را زير پا گذاشتند و عملاً آن را  نقض كردند ديگر الزامي در مراعات آن نديد، و در اقدام به جنگ و ورود به مكه ولو به حتف انف، خود را محق مي دانست زيرا اين مشركين بودند كه پيمان عدم تجاوز را نقض كردند، پس قهراً بايد تاوان آنرا هم بپردازند، بعلاوه گروهي به جرم همبستگي با اسلام مورد تجاوز و قتل و غارت قرار مي‌گيرند، اگر الام از آنها حمايت نكند بايد عهد و پيمانهاي او مورد سوء‌ظن واقع گشته، و اعتماد بر او زير سئوال برده شود. در تفسير الميزان ضمن توضيح آية مباركه برائه من الله و رسوله… مي گويد: خداوند حكم به بطلان پيمان و رفع امنيت مشركين از جانب مسلمين را نموده زيرا حال مشركين اين گونه بو: با مسلمين پيمان عدم خصومت برقرار سپس آنرا نقض مي كردند بطوريكه هيچ اطميناني به عهدشان نمي‌شد كرد و بر قسمشان وفادار نبودند، و از اعمال شر و مكر نسبت به مسلمين دريغ نمي‌‌ورزيدند. پيامبر بزرگوار چاره را در آن ديد كه اين مركز توطئه عليه اسلام و مسلمين را از ريشه بركند، لذا با مراعات اسرار نظامي سپاهي را بسيج نمود، و قصد پيامبر را فقط خاصّان مطلع بودند اما بعضي تيزبينان با استعداد قوي خود دريافتند كه هدف پيامبر(ص) بايد مكه باشد، زيرا قريش دائماً در مقام ايذاء مسلمين‌اند، كه هجوم و غارت خزاعه يكي از دهها مورد، به حساب مي‌آيد، و نيرويي به اين عظيمي را بسيج نمودن، يا هدف بايد روميان باشند، كه مسلمين تازه از جنگ موته برگشتند، يا مقصد مكه و قريش پيمان شكن، پس همانطور كه اشاره شد بعضيها به فراست دريافتند هدف پيامبر بايد مكه باشد كه مركز همه توطئه‌ها است، يكي از اين متفرسين حاطب بن ابي بلتعه بود، وي قبلاً سفارت پيامبر را براي پادشاه مصر به عهده داشت، وي زني موسوم به ساره كنيز يكي از مدني‌ها را با تطميع روانه مكه نمود، و ببعض از خويشاوندان خود به توسط نامه خبر داد كه پيامبر(ص) درصدد حمله به مكه مي‌باشد، نامه زا به زن داد، او هم نامه را در لاي گيسوان پنهان، عازم مكه شد، در اينموقع جبرئيل به پيغمبر نازل، افشاي رازش را به توسط بعضي از مسلمين به وي اعلام نمود، رسول خدا اعلام كرد كه مسلمين در مسجد جمع شوند، پس به منبر جلوس فرمود، بعد از حمدو درود خداي متعال، اظهار داشت، قريب به اين مضمون: در ميان شما فردي جريان بسيج نيرو را به مردم مكه ابلاغ كرد با اينكه بنا بود موضوع مكتوم ماند، او انتشار آنرا پسنديد، هر كس اين كار را كرده، خود را معرفي كند، كسي بلند نشد، بار دوم فرمود، باز كسي چيزي نگفت، مرتبه سوم حاطب بلن شد، در اينوقت مردم از خشم به وي حمله نمودند، از هجوم مردم حاطب افتاد، او را كشان كشان نزد پيامبر آوردند، عمر گفت يا رسول‌الله اجازه ده سرش را جدا سازم، پيامبر مردم را ساكت، و جريان را از وي جويا شدند، او ضمن شرح كيفيت ارسال خبر، عرضه داشت يا رسول‌الله غرض من مخالفت با سياست شما نبود، بلكه قصدم اين بود به خانواده خود كه در مكه هستند خبر دهم تا خود را از خطر حفظ كنند، پيامبر(ص) عذرش را قبول و از كرده‌ش درگذشت، در اين موقع علي(ص) و زبير را ماموريت داد تا زن را يافته نامه را از وي بگيرند، علي(ص) و زبير رفتند، در بين راه او را ملاقات كردند زبير مطالبه نامه نمود، كنيز سياه قسم خورد كه حامل نامه نيستم، زبير باورش آمد اما علي‌(ع) گفت قول پيامبر(ص) راست، زن دروغ مي‌گويد و مشخصات، نشان مي دهد، حامل نامههمين زن است، اوست كنيز صيفي بن عمرو زن سياه چرده‌اي كه براي قريش خبر مي‌برد، پس شمشير كشيدند و فرمودند اگر نامه را ندهي ترا عريان كرده آنرا مي‌يابيم، زن مجبور به اقرار گرديد، پس در خلوت، گيسوان را باز، نامه را از آن جدا و به علي(ع) داد، علي هم نامه را با زن به حضور پيامبر آورد. باري پيامبر(ص)، چنانكه اشاره شد با مكتوم داشتن هدف و زيرنظر داشتن راهها، به تجهيزات قوا و معدات پرداخت، تا نيرويي حدود ده هزا گرد آورد، شب دهم رمضان سال هشتم هجري اين نيروي نسبتاً عظيم به فرماندهي پيامبر اكرم از مدينه به طرف مكه حركت كرد تا به محلي به نام (قديد) رسيدند، مسلمين روزه بودند، در انجا پيامبر به روزه‌داران فرمود از اين به بعد نبايد روزه بگيريد، چون به حكم پروردگار روزه بر مسافر واجب نيست، لشكر به راه خود ادامه داد تا روز بيستم رمضان به يك منزلي مكه رسيد، به حكم فرماندهي كل، لشكر در انجا چادر زد، شب هنگام براي تهيه غذا و نيازمنديهاي ديگر آتش افروختند، اهل مكه شعله هاي آتش را مي ديدن، عباس عموي پيامبر مي‌گويد من در تاريكي شب مثل همه، ناظر شعله هاي آتش بودم، شنيدم دو نفر صحبت مي‌كنند، يكي مي‌ گويد اين آتش از خزاعه است، كه به مكه مي‌خواهند حمله كنند، ديگري مي‌گفت خزاعه آن اندازه نيرو ندارد كه اينقدر آتش روشن كند، من گوينده دوم را شناختم، ابوسفيان بود پس وي را به كنيه (ابا حنظله) صدا زدم و گفتم شعلة آتش را مي‌بيني، ابوحنظله به من گفت يا اباالفضل چه خبر است، گفتم محمد(ص) با سپاهي عظيم عازم مكه است تا قريش پيمان‌شكن را گوشمالي دهد و بدان وقتي اين نيرو وارد مكه شود اول فرمانده آنرا كه تو باشي خواهد كشت، ابوسفيان گفت راه خلاص چيست، عباس گفت مسلمان شدن، بعد به وي گفتم اينجا بمان تا من بروم از محمد برايت امان بگيرم، عباس نزد رسول خدا آمد، تمايل ابوسفيان را با سلام عرضه داشت و تقاضاي امان براي وي نمود حضرت موافقت كرد، آنگاه عباس و ابوسفيان بر مركبي كه رسول خدا در اختيارشان گذاشته بود سوار، به محضر پيامبر آمدند، مي‌نويسند با اينكه ابوسفيان در پناه عموي پيامبر بود و بر مركب اهدايي آن حضرت سوار، مع‌ذالك بخاطر سوابق شرارتش، تا نزد رسول خدا بار يابد، چند بار مورد سوءقصد قرار گرفت كه با شفاعت عباس رفع خطر از وي شد، و بالاخره به حضور رسول خدا آمد، شهادتين اجرا و از اين طريق دفع ضرر از خود نمود، در اين موقع پيامبر دستور داد سپاه به حالت اماده باش از جلو ابوسفيان بگذرد، يا ابوسفيان را از جلو لشكر عبور دهند، شايد با اين عمل رسول معظم خواسته، شكوه و جلال آئين توحيد را به لجوجترين و سرسخت‌ترين دشمن اسلام نشان داده و به او و يارانش بفهماند ايستادگي در برابر اين آئين پاك بيهوده بوده و خواهد بود، در اين وقت ابوسفيان از روي شگفتي به عباس گفت شخصيت فرزند برادرت از عظمت قياصره و كياسره هم فزوني يافته، بعد از پيامبر(ص) تقاضا كرد اجازه دهد جلوتر از ديگران به مكه بيايد و به اهالي بگويد كه پايدار در برابر سپاه اسلام عبث و منجر به نابودي است، حضرت به او فرمود برو به مردم بگو هركه در كعبه يا در منزل بماند در امان خواهد بود، ابوسفيان گفت يا رسول‌الله منزل من را هم مأمن واردين قرار ده، حضرت قبول كرد، پس ابوسفيان با عجله به مكه آمد در جوار بيت ايستاد فرياد برآورد، اي جماعت قريش و سكنه مكه، اينك سپاه محمد(ص) وارد شهر مي‌ِود، كسي را ياراي مقابله با آن نيست، امروز كسي در امان خواهد بود در خانه بماند يا به كعبه يا به منزل من پناه آرد، مردم به محض شنيدن سخن ابوسفيان از ترس جان به خانه رفتند يا به كعبه روي آوردند، گروهي هم به منزل ابوسفيان پناه گرفتند، يك وقت صداي همهمه و غلغله بلند شد و بانگ تكبير از هر طرف به گوش مي‌رسيد، وقتي نگاه كردند ديدن لشكري انبوه با پرچمهاي گوناگون، از چهار ناحيه به سوي شهر سرازيراند، اينان سپاه كفر ستيز اسلام بودند كه به فرماندهي چهار افسر به قصد تسخير مكه و تطهير بيت از بت وارد مي‌شدند و در راس همه آنها وجود مبارك پيامبر عظيم‌الشأن كه با پرچم توحيد در حركت بود حضرت با شتاب با ياران و اصحاب، با الطاف روحاني و كرامات انساني مي‌آمد تا با نصب شعار توحيد، بر تارك خانه توحيد، بساط نفاق و شفاق را كه بت‌پرستي مظهر آن بوده از صفحه روزگار برانداخته و به جاي آن روح وحدت و صفا كه منشأ خير و بركت است در ميان جهانيان برقرا سازد باري لشكر اسلام بدون مقاومت قريش با سرافرازي داخل شهر شد، نقاط حساس شهر از جمله كعبه مكرمه را كه به انواع بت‌ها ملوث گشته بود تحت اختيار گرفتند سران متكبر قريش را كه از روي غرور حاضر نبودند حرف حق را بشنوند و تسليم آن گردند حتي سد راه ارشاد ديگران هم مي‌شدند مجبور كردند، از مظهر حق يعني رسول‌الله اطاعت نمايند گردنكشاني كه تا قبل از هجرت نمي‌گذاشتند پيامبر به تبليغ دين بپردازد، حتي حاضر نبودند آن حضرت با يارانش آزادانه تكاليف دين را انجام دهد امروز با تسليم در برابر خواسته حق وعدة پروردگار به محمد را (لتدخلنَ المسجدالحرام امنين محلقين رئوسهن) مصداق بخشيدند، با غلبه حق بر باطل، رايحه فتح مبين براي حضرت آشكار گرديد (انا فتحاً لَكَ فتحاً مبينا) خصم مستكبر با ذلت و خواري، سر تعظيم در برابر رسول خدا فرود آورده و هر نوع مواخذه از جانب حضرت را پذيرا شد اما نبي‌الرحمه و شفيع‌الامه مگر قلب رئوفش حاضر است، دست از مراحم و عواطف بردارد و قومي را كه بر اثر عناد بيجا و تعصب بي‌مورد، انواع تجاوز را در حق فرستاده خدا روا داشته مجازات كند و پاداش كردارش را در دستش نهد حاشا و كلا چنين نكرد بلكه با عنايت خويش عفو جهان شمول خود را شامل حال آن قوم لج بازنمود و با دستور اكيد به فرماندهان گوشزد كرد احدي حق ندارد در برابر تسليم شدگان شمشير بكشد، حتي در يك مورد گويا يكي از فرماندهان سر خود گفته بود امروز روز تقاص است پيامبر (ص) او را از مقام فرماندهي عزل نمود، پس رسول خدا در حاليكه سوار ناقه بود وارد مسجدالحرام شد بيت را طواف، آنگاه به عثمان بن طلحه، كليد‌‌‌‌ دار كعبه دستور داد بيت را بگشايد، حضرت وارد بيت شدند عده‌‌‌‌‌‌‌‌اي را ديد كه به بيت پناه برده، از وحشت به گوشه‌‌‌‌اي خزيدند، پس با كرامت از كنار آنها گذشت بتهاي كوچك و بزرگي را در آنجا ديد، بزرگترين آنها لات، هُبل، عُزّي، كه بر سقف كعبه آويزان بودند، علي بن ابيطالب فرمود بتها را از جايگاه خود فرو اندازد و بشكند علي فرمان برد، معروفست 360 بت در كعبه جاي داشت، هنگامي كه علي به دستور پيامبر پا روي شانه حضرت گذاشته بتها را يكي يكي از جايگاهشان سرنگون مي‌ساخت بعضي از جهال قريش صورت برگرداندند تا صحنه را نبينند، مبادا به عقوبت سرنگوني بت گرفتار آيند، اينگونه اشخاص خرافاتي هنوز هم پيدا مي‌شوند كه معتقد به اوهام و اباطيلند، مانند اعتقاد به چهارشنبه سوري، نحوست13 ، بستن نخ و او تار به بعض درختان، آويختن قفل و زنجير به ضريح بقعه‌‌‌‌ها و تكايا، و بعضي از كارهاي نابخردانه ديگر، اين صفت خرافاتي حتي در غرب هم رايج است، مجله صنعت نفت ايران، منتشره در ده بين 1340 ش تا 1350 ش نوشته بود: سال گذشته مردم پاريس 44 مليون دلار براي فالگيري، پيشگويي سرنوشت، تسخير اجنه و ارواح پرداخته‌‌اند. خلاصه پس از نابودي بتها، رسول خدا از بيت بيرون آمد كليد بيت را دوباره به عثمان باقيست بعد در حاليكه اين دعا را زمزمه مي‌‌‌‌كردند به راه افتاد: لا اله الاّ الله وحده وحده، انجزه وعده و نصر عبده و اعزّ جنده  و هزم الاحزاب وحده فلكه الملك و له الحمد، يحيي و يميت و يميت و يحيي و هو حي لايموت بيده الخير و هو علي كل شيي قدير. در اينوقت مخالف و مؤالف حضرت را دوركرده بودند، پس رو كرد به جمعيت و فرمود در حق من چه مي‌‌‌‌كوئيد و چه گمان داريد. سهيل‌‌ بن عمرو سخنگوي مشركين كسي كه حاضر نبود قبلاً پيامبر را با لقب هم صدا بزند، گفت ما در حق تو گمان خير داريم چون‌ كريمي از خانواده كريم بر ما پيروز گشته و به او مي‌‌‌گوييم: يا اخا الكريم و ابن اخ الكريم اذا نصرت و قدرت فاسحج اي برادر بزرگوار و پسر برادر كريم وقتي پيروز شدي و به قدرت رسيدي، بگذر ناگاه ديدند اشك ديدگان پيامبر را فراگرفته و در حاليكه گريه راه گلويش را گرفته بود، مي‌‌‌فرمود اي قوم شما در حق من بد كرديد مرا درغگو و ساحر خوانديد از ديارم طرد كرديد قصد قتلم نموديد با من به كرات جنگيديد، عزيزانم را از من گرفتيد ولي من به تلافي همه اين كارها به شما آنرا مي‌‌گويم كه برادرم يوسف به برادران ناسپاس خود گفت: لاتژيب عليكم اليوم يغفرالله لكم، فاذهبوا انتم الطلقا. يوسف به برادران گفت غمگين نباشيد، من شما را عفو كردم امروز، خدا هم از شما بگذرد، پس پيامبر خطاب به جمعيت فرمود، برويد، همه شما را آزاد گذاردم. در اين وقت هلهله شادي مردم، فضا را پر كرده بود، به همديگر تبريك مي‌‌‌گفتند و پيامبر را سپاس ، پيامبر(ص) به دنبال عفو عمومي، براي جمعيت حاضر بياباني ايراد فرمودند: شما اي اقوام خود خواه اي قريش اي ملتزمين خانه خدا، بدانيد اينك نظام مقدس اسلام بر شما حكومت مي‌‌‌‌‌‌‌‌كند بايد رسوم جاهليت را كنار گذارده به جاي آن تعاليم عاليه اسلامي را برگزينيد، خانواده‌‌‌‌‌ها به همديگر بگويند و تلقين نمايند كه اسلام از تفاخر جاهليت بيزار است و با تبعيض به سختي مخالف است همه بدانند و يقين كنند كه انساكنها از آدم و آدم هم از خاك آفريده شده بنابراين همه با هم برابر و برادرند، سياه و سفيد، ثروتمند و فقير، عالي و داني، در برابر قوانين الهي يكسانند، نزد پروردگار عالميان آن‌‌كس محترم تر است كه از همه پارساتر باشد، آنهائيكه دنبال عربيت حركت مي‌كنند، و آنرا سبب عزت خود مي‌‌‌‌‌‌شمارند سخت در اشتباهند، من امروز مفاخر دوران جاهليت عرب را تحقير نموده، پايمال مي‌‌‌كنم، بايد كينه‌‌‌‌هاي آن زمان را رها كنيد، حسب و نسب دوران جاهلي از امروز لغو مي‌‌‌‌‌گردد، فقط يك مزيت وجود دارد، آنهم تقوي است بعد فرمود: خدا ياور آنكس باشد كه سخنان مرا شنيده و به ديگران منتقل نمايد. اينها كلماتي بود كه كتب تواريخ در فتح مكه، به پيغمبر منتسب نمودند، صحت و سقم اين انتساب به درستي معلوم نيست نه مي‌‌‌‌‌‌‌شود ادعا كرد، آنها صددرصد قول پيامبر است و نه مي‌‌‌‌‌شود گفت نيست، چون الخبر يحتمل الصدق و الكذب خبر احتمال درستي و نادرستي را در بر دارد. بالاخره به مصداق للباطل جوله و للحق دوله، حق(شريعت مقدس اسلام) به مركز خود، كعبه و مكه جاي گرفت و به جاي كلمه لنا العزي لنا الهبل، كلمه شريفه، الله اعلي و اجل استقرار يافت، و صبح و شام از پشت بام كعبه بانگ الله اكبر از حلقوم بلال برخاست و با اذن بلال، رسول خدا به نماز جماعت پرداخت، هر جند كوردلاني بودند كه از اذان بلال و مراسم اسلام، از خشم دروني مي‌سوختند مي‌نويسند عتاب بن اسيد به بلال بد مي‌‌گفت، عكرمه‌بن ابي جهل از شدت خشم لب مي‌گزيد و مي‌گفت من از اين صدا تنفر دارم، يكي ديگر مي‌گفت پدرم چقدر خوشبخت بود، مرد واين صدا را نشنيد ابو‌‌سفيان مي‌گفت من جرئت نمي‌كنم بر ضد محمد چيزي بگويم، ممكن است در و ديوار به او خبر دهند، معذالك به كوري چشم حسودان و حقودان، اسلام شكوفا شد و به شكوفايي خود ادامه داد و خواهد داد. انشاءالله